शुक्रवार, ११ सप्टेंबर, २०२६

धर्मांला प्राधान्य, एक पाप

 Lokmat Times_20260906

New York and RSS chief! 


माझी टिप्पणी: 'विविधतेतून एकता' याबद्दल बोलणे आणि विविधतेला केवळ धर्मांपुरते मर्यादित ठेवणे म्हणजे अखंड जंगलासाठी विविध झाडे सोडून देण्यासारखे आहे. आपण धर्मांवर गरजेपेक्षा जास्त काम करतो आणि त्यानुसार भारत, पाकिस्तान आणि इस्रायलच्या रूपात आपल्याला त्याचे मोठे फळ म्हणून मिळाले आहे.

अर्थात, श्री. मोहन भागवत यांच्याशी संबंधित असलेल्या भाजपने, पूर्वीचे धर्मनिरपेक्षतेचे वलय मागे टाकून, भारताला आपला भारत बनवून त्याला आपला 'भारत' म्हणण्यासाठी धर्माला अग्रस्थानी ठेवले आहे. लेखात म्हटल्याप्रमाणे: 'अचानक त्यांच्यासाठी धर्म एक निवडणूक एजंट बनला. श्रद्धेला पक्षाचे सदस्यत्व कार्ड देण्यात आले. देवाला प्रचाराच्या कामावर ठेवण्यात आले आणि द्वेषाला मुख्य रणनीतिकार म्हणून नियुक्त करण्यात आले.'

 आणि ते यशस्वी झाले आहे. पाकिस्तान शत्रू राष्ट्र का राहू नये आणि काश्मीर त्यासाठी हमीदार का असू नये, याबद्दल आता दुसरा विचारही केला जात नाही.

 परंतु श्री. भागवत हे भाजपच्या किंवा खरे तर आरएसएसच्या जंगलात अनेकदा एक विशेष झाड, एक अपवाद म्हणून समोर आले आहेत. तो ज्या जगात आहे, तिथे तो खरंतर मूर्खपणा करत आहे, अशे साधारणतह समोर येत.  स्वतःचे मत असणे हा एक विशेषाधिकार आहे, जो खरी विविधता प्रदान करते. श्री. भगवत विविधतेचा आग्रह धरतात, पण अपवादात्मक असणे हेच तर विविधतेचे उद्दिष्ट आहे. कोणीही कोणाच्या बरोबरीचे नाही. हा निसर्गाचा, देवाचा नियम आहे. ज्याच्या आधारावर आपण एकमेकांना ओळखतो. शरीरात तसेच मनातही वेगळेपण आहे.

हे कधी उमगणार आहे की धर्म म्हणजे देवाने निश्चित केलेल्या विविधतेच्या विरोधात उभारलेली एक प्रकारची कृत्रिम रचना आहे? धर्म लोकांना देवाशी कसे वागावे या कल्पनेने भुरळ घालतात. 'देवाचा मार्ग' हा या सिद्धांतामध्येच अंतर्भूत आहे की देव एक अंतिम शत्रू आहे, ज्याचा सामना करणे आवश्यक आहे. जर तुम्हाला तुमचा देव सौम्य हवा असेल, तर त्यासाठी काही नियम पाळावे लागतात, आणि अर्थातच, त्यासाठी एखाद्या पंथाचे किंवा धर्माचे अधिकृत सदस्यत्व असणे आवश्यक आहे. यावर आधारित असलेली ओळख हीच जगाची कसोटी आहे, लेखकाची आहे आणि श्री. भागवत यांनाही वेगळे व्हायचे नाही.

सध्याच्या परिस्थितीत, एका विशिष्ट धर्माचा एक गट दुसऱ्या गटाविरुद्ध उभा राहतो, जेणेकरून हे जग इतके अद्भुत, इतके जगण्यालायक बनेल. याची प्रचिती भारत-पाकिस्तान क्रीडा सामन्यांमधून आणि ३०० वर्षांहून अधिक जुन्या भारतीय इस्लामी इतिहासाला एका खाईत ढकलण्यातून मिळणाऱ्या उत्साहातून येते.

एखाद्या व्यक्तीमध्ये तुम्हाला जे दिसते ते म्हणजे डोळ्यांचा रंग, त्वचेचा रंग, हे सर्व ईश्वरानेच ठरवलेले आहे. त्यांची चाल, वय, लिंग आणि ते तुमच्यावर जो प्रभाव टाकतात तो. ईश्वराने भाषांच्या रूपात एक अद्भुत भेद निर्माण केला आहे आणि त्याचा आदर केला पाहिजे. बॉम्बे म्हणजे इंग्रजी, बम्बई म्हणजे हिंदी, मुंबई म्हणजे मराठी, आणि इतर काही भाषांत मुम्बोई. यासाठी पूर्वी कोणतीही अडचण नव्हती, जेव्हा भारतातील लोकांनी स्वतःला ईश्वराची स्वतंत्र निर्मिती म्हणून ठेवणे निवडले होते.

पण आता भारत म्हणजे ते जुने भारत राहिलेला नाही. त्याला एकतेचे वेड शिकवले जात आहे. विशेषतः धर्मावर आधारित एकतेची भावना, आणि नैसर्ग निर्मित वंशाच्या कल्पनेने अजिबात गोंधळून न जाण्याची एक दृढ धारणा.

देवांना मंदिरात ढकलून द्यावे आणि केवळ ठराविक दिवशीच त्यांचे स्मरण करावे, हेच धर्मांचे प्रतिनिधित्व आहे. देव आणि निसर्गाला जे अपेक्षित आहे, त्यापेक्षा वेगळा मार्ग स्वीकारणे, हेच धर्मांचे उद्दिष्ट आहे. आणि, जर तुम्हाला याची पर्वा असेल, तर हे खरेतर पाप करण्यासारखेच आहे.

कोणीही हा विषय अश्या प्रकारे मांडत नाही. त्यांना शेवटी निवडणुका जिंकायच्या आहेत. कलात्मक पण वरवर पाहता निष्प्रभ वाटणाऱ्या आध्यात्मिक ध्येयांऐवजी भौतिक ध्येयांवर लक्ष केंद्रित करायचे आहे. ही निव्वळ अभिरुचीहीनतेची बाब आहे,  जी लोकांनी छातीत मिरवण्यासाठी भारताला तयार केले गेले आहे.

07-09-2026



मुख्य विषय आणि सारांश

बहुलतावादाचे वैयक्तिक अनुभव: लेखक नमूद करतात की त्यांच्या जवळच्या मित्रांपैकी एक मोठा गट ख्रिश्चन नाही. ते शांततापूर्ण सहजीवनाच्या इतिहासावर प्रकाश टाकतात आणि नमूद करतात की, या मैत्रीसाठी त्यांना कधीही पोलीस संरक्षणाची गरज भासली नाही, तसेच धर्मांतराबाबत त्यांच्यावर कधीही दबाव किंवा तपासणी झाली नाही.

 राजकीय शोषणावर टीका: हा मजकूर अशा राजकारण्यांवर तीव्र टीका करतो जे श्रद्धेचा शस्त्र म्हणून वापर करतात, कारण साध्या मैत्रीने "पुरेशी मते मिळत नाहीत." त्यात म्हटले आहे की धर्माला "निवडणूक एजंट" बनवले गेले आहे, श्रद्धेला "पक्ष सदस्यत्वाच्या कार्ड" प्रमाणे वागवले जाते आणि "द्वेषाला मुख्य रणनीतिकार म्हणून नियुक्त केले गेले आहे."

 खरी श्रद्धा आणि राजकीय धर्म यांमधील फरक: मोहन भागवत यांच्या भाषणावर चिंतन करून, लेखक असा निष्कर्ष काढतात की एक विशिष्ट धर्म (हिंदू धर्म) ही समस्या नाही. त्याऐवजी, समस्या "गुप्त प्रयोगशाळांमध्ये तयार केलेला राजकीय धर्म" आहे, जिथे भक्ती भीती आणि निवडणुकीच्या गणिताशी मिसळलेली असते.

 कृतीसाठी आवाहन: या लेखाचा शेवट या विनंतीने होतो की, एकतेचे आणि स्वार्थावरील टीकेचे हे संदेश भारतात, विशेषतः अशा भागांमध्ये मोठ्याने बोलले जावेत, जिथे अल्पसंख्याकांना असुरक्षित वाटते किंवा जिथे राजकीय नेते टाळ्या मिळवण्यासाठी फूट पाडतात.



वरच गुगलच्या मदतीने मराठीत रुपांतर करणे शक्य झाले आहे. गुगलला धन्यवाद. 


कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:

टिप्पणी पोस्ट करा