लोकमत_20260706
भारत-पाक संबंधांच्या दोरीला गाठीच खुप!
या किचकट, जुनाट गाठी उकलनार कोण? अल्याड-पलयाडच्या नागरिकंना प्रेमाचे संबंध
हवेत खरे; पण पाकिस्तानी सैन्याना तस वाटते पाहिजे ना!
विजय दर्डा
माझी टिप्पणी: हे प्रकरण वरकरणी पाहता, भारताच्या हातात 'टूटी' - शांत करणारे साधन - असताना रडणाऱ्या बाळासारखे आहे. येथे बाळ म्हणजे अर्थातच काश्मीर, आणि त्याचा आवाज किंवा प्रवक्तेपण करणारा म्हणजे पाकिस्तान. त्यामुळे हे अगदी बरोबर आहे की, 'केवळ ११७ नव्हे, तर १,०१७ किंवा अगदी १,००,०१७ लोकांनी शांततेसाठी पत्रे लिहिली तरीही' परिस्थितीवर काहीच फरक पडणार नाही.'
भारताकडे ते 'शांत करणारे साधन' ठेवण्याचे पूर्ण समर्थन करणारे कारण आहे.
भारताकडे काश्मीरच्या विलीनीकरणाची सर्व वैध आणि स्वाक्षरी केलेली कागदपत्रे आहेत.
भारत पाश्चात्य (गोऱ्या) सत्ताधीशांनी मान्यता दिलेल्या लष्करी कार्यपद्धतींचा आणि
संसदीय मार्गांचा अवलंब करतो. संपूर्ण जगाला केवळ हतबल होऊन हे पाहत राहावे लागते.
अशा परिस्थितीत मग असे हताश आणि असमाधानी लोक उरतात ज्यांना हिंसक मार्गांचा
अवलंब करण्याशिवाय पर्याय उरत नाही—जसे भगतसिंग आणि सावरकर यांनी केले होते—आणि ज्यांना लगेच
'दहशतवादी' ठरवले जाते; हे अगदी त्या साम्राज्यवादी मानसिकतेच्या गोऱ्या माणसाने आपल्या काळात केलेल्या
कृतींशी मिळतेजुळते आहे.
वस्तुस्थिती अशी आहे की, जर फाळणी झाली नसती तर हा वादाचा मुद्दाच उद्भवला नसता. पण आता, भारत फाळणीच्या
वास्तवाशी पूर्वीपेक्षा अधिक जुळवून घेत आहे. आणि काश्मीर सीमेच्या चुकीच्या बाजूला राहिला आहे. याचे समाधान अगदी सोपे आहे: काश्मीरला पलीकडच्या
बाजूला सोपवणे किंवा फाळणी रद्दबातल ठरवणे. पण हे अशक्य आहे, कारण भाजपची संपूर्ण
विचारसरणी याच गोष्टीवर आधारलेली
आहे.
फाळणी ही विसंगती किंवा परस्पर विसंगत दृष्टिकोनांतून निर्माण झाली. जर हिंदू उजवीकडे वळू पाहत असतील, तर मुस्लिम डावीकडे वळत असत. जर एकासाठी तिथे राममंदिर असेल, तर त्याच ठिकाणी बाबरी मशिदीचा इतिहासही आहे. या दोन टोकांच्या भूमिका कधीच एकत्र येऊ शकल्या नाहीत. तरीही, सुरुवातीला हा फरक केवळ आपापल्या वस्त्यांपुरता किंवा शहरांमधील अरुंद गल्ल्यांपुरता मर्यादित होता; पण ब्रिटिशांनी 'भारत' नावाच्या एका भूभागावर लोकांचा लक्ष केंद्रित केले आणि तो भूभाग बळकावण्यासाठी स्थानिक आगुआईमध्ये 'लांडगे' फुटले आणि या 'लांडग्यां'कडून समाजातील सामान्य आणि निष्पाप लोकांना सांगण्यात आले की त्यांनी आपापल्या स्थानिक वस्त्यांचा विचार सोडून द्यावा आणि गोऱ्या माणसाची जागा घेण्यास पात्र ठरू पाहणाऱ्या 'तपकिरी' भारतीय वर्गाला हातभार द्यावा म्हणून विचार करावा.
लाहोर आणि मुल्तान यांचे महत्त्व संपले; तिथल्या हिंदूंच्या बाबतीत बोलायचे झाले तर, आता केवळ भारताच्या बाजूने उभे राहणे आणि त्याला पाठिंबा देणे हेच त्यांत्यात ठरले. पूर्वी ज्या मतभेदांची चर्चा केवळ कुजबुजत्या स्वरात केली जात असे, त्यांनी पुढे इतके भयावह स्वरूप धारण केले आणि अशी काही आपत्ती ओढवली की, भारत आणि पाकिस्तान या दोन्ही देशांना त्या परिस्थितीमुळेच आजच्या आपल्या अस्तित्वाची आणि ओळखीची पूरेशी जाणीव करण्यात मदत करीत आहे.
परंतु, जेव्हा दोन्ही देशांतील लोकांचा एकमेकांशी थेट संपर्क येतो, तेव्हा हा असा
भेद का, याचे आश्चर्य वाटते. यात सर्वात दुर्दैवी बाब म्हणजे दोन्ही देशांत 'संपर्क भाषा' म्हणून एकाच भाषेचा वापर केला जाणे. हिंदी, उर्दू किंवा हिंदुस्तानी यांसारख्या भाषांमुळे
दोन्ही देशांमधील परस्पर साम्य किंवा जवळीक सहजपणे दिसून येते.
पण हा प्रश्न सामान्य नागरिकाचा नसून, हा प्रश्न ब्रिटिशांकडून मिळालेल्या सत्तेची धुरा सांभाळणाऱ्या नेत्यांचा आहे. आणि धार्मिक आदर्शवादाचे तंतोतंत पालन केले जावे, यावर त्यांचे एकमत आहे.
सर्वप्रथम
मूलभूत तत्त्वांचे प्रतिनिधित्व करण्याची जबाबदारी जणु जनरल असिम मुनीरनी घेतली आहे. ते रडणाऱ्या बाळाला आंघोळीच्या पाण्यासोबत फेकून देऊ शकत नाहीत. आणि हे रडणारे बाळ
भारताला पाकिस्तानला हेकण्यासाठी,
आपला द्वेष पराकोटीला दाखवण्यासाठी मदत
करते, इतकेच
नव्हे तर, फारसे
राजकीय नसलेल्या खेळाडूंची खिलाडूवृत्तीही हिरावून घेण्यात भारत थांबलेले नाहित.
४:०९ दु. ०९-०६-२०२६
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा